Vage klachten… de lange weg naar een diagnose.

In deze blog wil ik jullie vertellen over mijn zoektocht naar wat Cirius zou kunnen mankeren. Al die jaren van vage klachten, hadden die met elkaar te maken? Of is hij gewoon een heel kwetsbaar paard dat altijd wat heeft? Het was voor mij uiteindelijk aanleiding om een hele nieuwe wereld in te stappen. Een wereld van heel bewust voeren, zorgen voor regelmatige beweging, en heel goed kijken naar hoe mijn paard zich voelt.

Want dat dat niet altijd goed is, werd me uiteindelijk wel duidelijk. Helaas moet ik dat inderdaad ‘uiteindelijk’ noemen, want het heeft wel even geduurd voordat ik het goed in de gaten kreeg…. Dat lag deels aan mijn onwetendheid (en ‘gelukkig’ ook die van diverse specialisten), maar heel eerlijk gezegd ook deels aan mijn niet willen zien…. Ik schaam me een beetje om dit te zeggen, maar het is veel prettiger om te denken dat het allemaal wel meevalt en dat hij toch vrolijk is? Hoe erg kan het dan zijn?, dan om objectief de feiten onder ogen te zien. Ik weet niet of het veel had uitgemaakt als ik dat 5 jaar geleden al had gedaan, want de kennis die er nu is was er toen nog niet. Mogelijk waren we dan door een hele vervelende medische molen gegaan. Maar toch, als je paard aangeeft dat hem iets niet lekker zit, dan moet je proberen uit te vinden wat dat is.

Mijn verhaal is een lang verhaal, maar ik hoop dat jullie er wat aan zullen hebben. Misschien herken je er dingen in en brengt het je op nieuwe ideeën om te proberen bij je eigen paard.

 

Mijn verhaal

Het begon dus allemaal zo’n 5 jaar geleden, mijn paard (volbloed Arabier) was toen ongeveer 4,5 jaar oud. Hij kreeg last van hele vage klachten. Het begon met af en toe periodes (heel) sloom zijn (zonder koorts). Maar hij werd na zo’n periode ook weer vrolijk en de dierenarts kon niks vinden, dus het zou wel meevallen. Maar hij bleef toch dagen houden dat hij niet 100% was. Nou ja, we hebben allemaal wel eens een mindere dag. En het werd verhaarperiode, dus daar zou hij ook wel wat last van hebben. Extra vitamines erin en dat zou wel helpen. Het werd inderdaad weer beter.

De meeste dagen. Hij werd ook wat ouder (van puppy naar jong paard, hij was toen een jaar of 5), dus misschien daarom ook wat rustiger. Maar hij was wel ERG braaf. En de periodes dat hij gewoon sloom was kwamen ook vaker voor. Het leek ook alsof die met name optraden in de zomer, als hij net in een stofwolk was beland. Tsja, dan zal hij wel wat last hebben van een stofallergie. De da heeft geluisterd, de longen leken gelukkig schoon, maar er zat inderdaad wat slijm in de luchtpijp. Wat slijmoplossers en het zou weer moeten gaan.

Hij had ook langer nodig om los te worden in zijn lijf tijdens het rijden. Hij had moeite met de galop en viel steeds op de voorhand. Als we naar het bos gingen, dan stapte hij eerst eigenlijk liever dan dat hij draafde. Daarna begon hij vol goede moed aan draf, maar wilde na 200m weer stappen. Ook als de andere paarden dan van hem weg draafden ging hij liever stappen. En dan gelijk met zijn neus over de grond en zwaar ademen. Tsja, dat stof! Arm paard, nou ja, dan maar even stappen. Hij was verder vrolijk genoeg in de omgang.

Toch maar eens bloed laten afnemen, misschien had hij ook wel ergens een tekort aan. Aan zijn bloed was niks te zien. Althans, niets dat de klachten zou kunnen verklaren. Hij had wat verhoogde CK en AST waarden, maar niet zoveel dat de klachten daar vandaan zouden kunnen komen dacht de da. We gingen de winter weer in en hij knapte weer op, dus ik besteedde er verder geen aandacht aan. Maar de volgende zomer gingen we door een vergelijkbare cylclus. Hij had echt dagen dat je er beter niet op kon gaan zitten want het was duidelijk dat hij er niks aan vond. In de binnenbak ging het beter dan in het bos, dus ik hield het op iets van een vage allergie, ook al was dat in het bloed niet aan te tonen.

De volgende winter ging het weer beter, dus ik weer blij. Maar het ging niet helemaal weg. Hij bleef TE braaf. In een vliegende storm kon ik lekker rijden, hij keek er niet van op of om. Dat is toch niet normaal, hoewel het wel prettig was… De dierenartsen wisten ook niet meer waar ze het moesten zoeken. Ze dachten, vanwege de vage klachten, dat het dan misschien een maagzweer was. Hij knapte op van de medicatie (ik wilde geen scopie, want dan moesten we naar de kliniek). Ik blij, eindelijk mijn paard weer terug!

Nou ja, hij knapte duidelijk op, maar 100% haalde hij toch niet. Hoe kan dat nou?! Dat was onduidelijk, totdat de staleigenaar hem met grote happen zand had zien staan eten. Echt mondenvol tegelijk. Ja, daar zou het goed van kunnen komen. Ik wist dat hij zand at, maar ik wist niet dat het zoveel was. Gelukkig mocht hij van de paddock af en op een weitje. Hij knapte weer op en ik dacht dat we het nu gevonden hadden. In het voorjaar een klein dipje, maar er was ook wat zand te vinden, dus dat zou het zijn. Ik moest wel een andere stal zoeken, want de paarden stonden dagelijks ook uren op de zandpaddock en dat ging dus niet meer.

Bij de andere pensionstal stond hij overdag op de wei, maar had hij toch weer een terugslag. Het stofte daar ook echt behoorlijk, het was een droge zomer. Hij had inderdaad een beetje slijm in zijn luchtpijp, maar dat zou eigenlijk niet zo’n groot effect moeten hebben. Nou ja, misschien toch een allergische reactie. We verhuisden al snel weer van stal en staan nu in een behoorlijk stofarme omgeving. Behalve bij het binnenzetten, dan komen ze over een zandpad en dat stoft. Dus in de zomer nog heel sloom, dat kende ik ondertussen van hem.

Hij had vaak opgezette buiken en regelmatig periodes van hele dunne mest. Toch in oktober maar eens een holistische dierenarts gevraagd en die gaf aan dat hij niet goed met suiker om kon gaan. Hij moest dus een ander dieet. Hij kreeg hooi in plaats van kuil, geen brok meer op basis van graan, maar een andere brok. Hij knapte er wel duidelijk van op, dus ik dacht dat we het gevonden hadden. Maar toch werd het nog steeds geen 100% en in het voorjaar werd het weer minder.

Weer een andere dierenarts gevraagd en die heeft hem op Lyme getest, maar dat had hij ook niet. Zijn bloedwaarden waren vergelijkbaar met de vorige keer, wat verhoogde spierwaarden, maar niet dramatisch. En hij had heel erg lage insulinewaarden, dus insulineresistent was hij ook niet. Deze dierenarts wist het ook niet meer (wat was ik blij dat ze dat toegaf!) en suggereerde dat hij misschien PSSM (Polysacharide Storage Myopathie) had.

Nou was de versie die hij dan zou hebben alleen via een spierbiopt te bepalen. Dat is behoorlijk invasief, bij Arabieren kan het valse resultaten geven, en te genezen is PSSM toch niet dus ik schoot er eigenlijk niks mee op (vond ik). Dat hebben we dus niet gedaan. Maar de dierenarts gaf me ook de naam van Desiree Taylor, (helaas) een grote ervaringsdeskundige op het gebied van PSSM, die me goed kon vertellen op welke manier je een PSSM paard het beste kunt houden en voeren.

Ik ben mijn paard gaan voeren naar deze richtlijnen en de resultaten waren heel erg goed! In de winter is hij weer 100% de oude van 5 jaar geleden en in de zomer is hij, met de juiste ondersteuning, in elk geval veel minder slecht en goed te rijden. Het feit dat hij in de zomer toch minder goed is, wordt hoogst waarschijnlijk veroorzaakt door het gras. Maar hem van het gras afhalen gaat niet goed, want op zand kan hij ook niet en ik wil hem niet alleen op stal houden. Voorlopig accepteer ik dus maar dat we in de zomermaanden rustig aan moeten doen. Vanaf half oktober, ongeveer, is hij weer de oude, tot ongeveer half maart, wanneer het gras weer gaat groeien. Hij staat met een grasmasker en met zijn aangepaste dieet is hij dit jaar echt veel beter dan hij geweest is, maar tussen maart en oktober moet ik echt rekening met hem houden en accepteren wanneer hij aangeeft dat het een dag niet gaat. We komen er samen wel uit.

Het heeft mij 4 jaar gekost om tot het inzicht te komen dat al die vage klachten bij elkaar opgeteld misschien toch iets met zijn spieren te maken hadden. Met name de spieren op zijn achterhand voelden inderdaad altijd wel vrij stevig aan, maar de deskundigen die ik ernaar vroeg (diverse da’s, osteopaten) vonden het allemaal niet raar en zeiden dat Arabieren vaak wat strakke spieren hebben. Momenteel zijn de spieren van Cirius net zo soepel als die van een ander paard.

Ik heb van deze hele zoektocht geleerd, dat ik áltijd zelf na moet blijven nadenken. Ik ken mijn paard het beste. Mensen die zeiden ‘ach, hij wordt gewoon ouder en dus rustiger’ of, ‘je bent te lief, hij is gewoon lui, geef hem een schop’ heb ik gelukkig nooit geloofd. Ik schrijf al sinds ik Cirius heb alles op wat me opvalt, zodat ik goed terug kon zoeken wanneer er in vorige jaren opvallende dingen waren gebeurd, wat we hadden geprobeerd aan behandeling of voerverandering en hoe hij daarop reageerde. Maar ik had nog steeds ervaringsdeskundigen nodig om al die dingen voor me op een rij te zetten.

Op Facebook is een besloten groep van mensen met paarden met PSSM klachten, waar heel veel kennis beschikbaar is en je veel advies (en steun) kunt krijgen. Dus heb je een paard met vage klachten zoals Cirius? Dan zou het kunnen zijn dat ook jouw paard PSSM heeft. Dat hoeft uiteraard helemaal niet, maar wanneer veel andere oorzaken, zoals probleem met de darmflora, een tekort aan, bijvoorbeeld, selenium (altijd eerst laten checken! is giftig in overdosis) en ziektes als Lyme, PPID, IR, of EPM al zijn uitgesloten, dan is het de moeite waard om eens naar het dieet en de houderij van je paard te kijken. Paarden met PSSM kunnen heel gevoelig reageren op bepaalde voedingsbestanddelen (biergist, bijvoorbeeld), zelfs wanneer het om hele kleine beetjes gaat. Maar veel paarden met PSSM zijn via een aangepast dieet en houderij toch behoorlijk goed te krijgen. Zonder die aanpassingen kunnen ze behoorlijk veel pijn hebben. Bij Cirius viel het nog mee in de zin dat hij (nog) geen complete spierbevangenheid heeft gehad, maar bij veel paarden met PSSM is dit wel het geval. En dat is heel erg pijnlijk!

Voordat ik deze lange blog afrond wil ik nog zeggen dat PSSM erfelijk is en dominant overerft. Dat wil zeggen dat een enkele kopie van het gen al voldoende is om PSSM te hebben. De leeftijd waarop de eerste verschijnselen optreden verschilt tussen paarden en rassen en tussen vormen van PSSM. En de heftigheid van de verschijnselen variëren ook tussen paarden en rassen, maar in alle gevallen is het zo dat PSSM erg pijnlijk is en dat wanneer je paard het heeft, je er alles aan moet doen om zijn omstandigheden (voer, houderij, beweging) zo optimaal mogelijk te maken voor hem. Gelukkig is er veel kennis beschikbaar over hoe je dat het beste kunt doen.

Het is nog niet gezegd dat Cirius PSSM heeft, ik heb geen spierbiopt laten doen en ook nog geen genetische test. De symptomen passen precies en hij reageert goed op zijn aanpassingen in voer en houderij. Dat is uiteindelijk het belangrijkste.

Meer lezen over PSSM

Ook is er een website met informatie, speciaal voor eigenaren van PSSMers: http://pssm.eu

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *